Ffynhonnell: carbontracker.org
Mae cwympiadau enfawr yng nghostau ynni’r haul a gwynt yn yr ychydig flynyddoedd diwethaf wedi datgloi cronfa ynni wrth gefn a all fodloni galw’r byd 100 gwaith drosodd - ac mae’r rhan fwyaf eisoes yn economaidd o gymharu â thanwydd ffosil, yn ôl adroddiad gan y felin drafod Carbon Tracker a gyhoeddwyd heddiw .
Mae ynni'r haul a'r gwynt yn ffynonellau ynni dihysbydd, yn wahanol i lo, olew a nwy, a bydd y cyfraddau twf presennol yn gwthio tanwyddau ffosil allan o'r sector trydan erbyn y canol{0}}s. Erbyn 2050 gallent bweru'r byd, gan ddisodli tanwyddau ffosil yn gyfan gwbl a chynhyrchu ynni rhad, glân i gefnogi technolegau newydd megis cerbydau trydan a hydrogen gwyrdd.
Dywedodd Kingsmill Bond, strategydd ynni Carbon Tracker ac awdur arweiniol yr adroddiad: "Rydym yn cychwyn ar gyfnod newydd, sy'n debyg i'r chwyldro diwydiannol. Bydd ynni'n disgyn yn y pris ac yn dod ar gael i filiynau yn fwy, yn enwedig mewn gwledydd incwm isel. Geopolitics fydd hi. trawsnewid wrth i genhedloedd gael eu rhyddhau o fewnforion drud o lo, olew a nwy. Bydd ynni adnewyddadwy glân yn brwydro yn erbyn newid trychinebus yn yr hinsawdd ac yn rhyddhau'r blaned rhag llygredd marwol."
Y defnydd o ynni byd-eang yn 2019 oedd 65 awr Petawatt (PWh). [1] Fodd bynnag, gyda thechnoleg gyfredol mae gan y byd y potensial i ddal mwy na 5,800 PWh y flwyddyn o PV solar yn unig [2] - cymaint o bŵer mewn un flwyddyn ag y gellid ei gynhyrchu trwy losgi'r holl gronfeydd tanwydd ffosil hysbys. Yn ogystal, gallai gwynt ar y tir ac ar y môr ddal bron i 900 PWh y flwyddyn. [3]
Mae The Sky's the Limit yn canfod bod tua 60 y cant o adnodd solar y byd a 15 y cant o'i adnodd gwynt eisoes yn economaidd o gymharu â chynhyrchu tanwydd ffosil lleol. Erbyn 2030 mae'r holl haul a dros hanner y gwynt yn debygol o fod yn economaidd.
Dywedodd Harry Benham, cyd-awdur yr adroddiad a chadeirydd y felin drafod Ember-Climate: “Nid oes angen i’r byd fanteisio ar ei holl adnoddau adnewyddadwy – dim ond 1 y cant sy’n ddigon i gymryd lle’r holl danwydd ffosil a ddefnyddir. Bob blwyddyn rydym yn hybu’r argyfwng hinsawdd trwy losgi tair miliwn o flynyddoedd o heulwen ffosiledig mewn glo, olew a nwy tra ein bod yn defnyddio dim ond 0.01 y cant o heulwen dyddiol."
Byddai adeiladu digon o baneli solar i ateb y galw am ynni byd-eang yn cymryd dim ond {{{0}}.3 y cant o dir, llai na'r arwynebedd y mae tanwyddau ffosil yn byw ynddo. Mae maes olew mwyaf y byd, Ghawar yn Saudi Arabia, sy'n llenwi 8,400 cilometr sgwâr, yn cynhyrchu'r hyn sy'n cyfateb i 0.9 PWh bob blwyddyn. Byddai adeiladu paneli solar dros yr un ardal yn cynhyrchu 1.2 PWh y flwyddyn ar gyfartaledd yn fyd-eang ac 1.6 PWh yn Saudi Arabia sy'n fwy heulog na'r cyfartaledd.
Mae'r astudiaeth yn canfod bod y cyfle ar ei fwyaf mewn marchnadoedd sy'n dod i'r amlwg sydd â'r potensial solar a gwynt uchaf o'i gymharu â'u galw domestig. Mae llawer yn dal i adeiladu eu systemau ynni, ac mae ynni adnewyddadwy rhad yn cynnig llwybr i ddod â phŵer i fwy o bobl, creu diwydiannau, swyddi a chyfoeth newydd. Mae gan Affrica 39 y cant enfawr o botensial byd-eang a gallai ddod yn bŵer ynni adnewyddadwy.
Mae potensial economaidd solar wedi'i ryddhau gan ostyngiad enfawr mewn costau, i lawr 18 y cant ar gyfartaledd bob blwyddyn ers 2010. Mae'n tyfu'n gyflymach nag unrhyw dechnoleg ynni flaenorol ar y maint hwn gyda chynnydd blynyddol cyfartalog o 39 y cant yn y degawd diwethaf – bron yn dyblu capasiti bob dwy flynedd. Mae gwynt ar drywydd tebyg: dros y degawd diwethaf mae prisiau wedi gostwng 9 y cant ar gyfartaledd y flwyddyn tra bod capasiti wedi cynyddu 17 y cant y flwyddyn. [4] Mae hyn yn gyrru arbedion effeithlonrwydd a datblygiadau megis paneli gwell a thyrbinau uwch sy'n lleihau costau ymhellach.
Mae marchnadoedd ariannol yn deffro i'r cyfle: yn 2020 am y tro cyntaf fe gododd cwmnïau ynni glân fwy o arian na chwmnïau tanwydd ffosil trwy offrymau cyhoeddus. [5]
Mae The Sky's the Limit yn dweud mai'r rhwystr allweddol i newid bellach yw gwleidyddol, ond mae twf yn debygol o barhau wrth i fwy o wledydd gydnabod potensial ynni adnewyddadwy, ac mae'r cyfle yn enfawr: mewn 2019 dim ond 0.7 PWh a gynhyrchir gan yr haul yn fyd-eang ac gwynt 1.4 PWh.
Mae'n nodi tri phrif ysgogydd newid.
Economeg – Dengys hanes fod ffynonellau ynni lleol rhad yn cael eu hecsbloetio’n gyflym – un enghraifft yn unig yw twf cyflym diwydiant siâl yr Unol Daleithiau yn y 2010au.
Newid hinsawdd - Mae gwledydd yn gweithredu i gwtogi ar eu defnydd o danwydd ffosil mewn ymateb i'r argyfwng hinsawdd a phryder y cyhoedd am lygredd.
Annibyniaeth ynni - mae 80 y cant o bobl yn byw mewn gwledydd sy'n mewnforio tanwydd ffosil, felly mae ynni adnewyddadwy yn cynnig y cyfle i dorri costau, creu swyddi lleol a lleihau eu dibyniaeth ar ynni.
Mae maint a chostau gostyngol yr adnodd ynni rhad enfawr hwn yn debygol o ysgogi twf esbonyddol parhaus yn y defnydd o ynni solar a gwynt. [6] Mae'r adroddiad yn canfod y byddai cyfradd twf o 15 y cant yn gweld solar a gwynt yn cynhyrchu'r holl drydan byd-eang erbyn y canol{2}} ac yn darparu'r holl ynni erbyn 2050 wrth i gostau gostyngol a datblygiadau technolegol oresgyn yr heriau o bweru sectorau fel cynhyrchu dur a sment.
Yr adroddiad hwn yw'r cyntaf i nodi pedwar grŵp allweddol o wledydd yn seiliedig ar eu potensial i harneisio adnoddau solar a gwynt o'u cymharu â'u defnydd domestig:
Yn helaeth, gyda photensial o leiaf 1,000 gwaith yn fwy na'r galw - gwledydd incwm isel yn bennaf â defnydd isel o ynni yn Affrica Is-Sahara. Mae ynni adnewyddadwy yn cynnig rhagolygon o ddatblygiad wedi'i ysgogi gan ynni rhad.
Yn helaeth, gyda photensial o leiaf 100 gwaith yn fwy na'r galw - gwledydd fel Awstralia, Chile a Moroco gyda seilwaith a llywodraethu datblygedig. Gallant anelu at ddarparu pŵer adnewyddadwy i weddill y byd.
Yn gyforiog, gyda photensial o leiaf 10 gwaith yn fwy na'r galw - gwledydd fel Tsieina, India a'r Unol Daleithiau sydd â digon o botensial adnewyddadwy i ddiwallu eu hanghenion domestig.
Ymestyn, gyda llai na 10 gwaith o alw o bosibl - mae gwledydd fel Japan, Korea a llawer o Ewrop yn wynebu dewisiadau gwleidyddol anodd ynghylch sut i fanteisio'n fwyaf effeithiol ar eu hadnoddau adnewyddadwy.
Mae'r Almaen wedi arloesi ynni'r haul a gwynt, gan ysgogi pryderon am gost y trawsnewid ynni a'r defnydd o dir, ond dywed yr adroddiad ei fod yn achos arbennig. Hon yw'r drydedd wlad sydd â'r mwyaf o "ymestyn" yn y byd, gyda photensial isel i fynnu ynni adnewyddadwy, ac roedd yn rhoi cymhorthdal iddynt ar adeg pan oeddent yn llawer drutach. “Mae’r trafferthion y mae’r Almaen yn eu hwynebu felly yn anarferol iawn, ac os gallant eu datrys yna gall pawb arall,” meddai’r adroddiad.
Mae gwledydd fel y DU a Korea sydd â chyfyngiadau sylweddol ar argaeledd tir yn debygol o wneud mwy o ddefnydd o’u hadnoddau gwynt ar y môr yn lle mynd ar drywydd solar.
Mae'r adroddiad yn defnyddio data BNEF ar gost ynni solar wedi'i lefelu ledled y byd i gyfrifo pa gynhyrchiant solar sy'n economaidd heddiw, gan gymryd y pris canol ym mhob gwlad a'i gymharu â'r tanwydd ffosil rhataf. Gyda disgwyl i gostau barhau i ostwng ar gyfraddau tebyg, mae'n debygol y bydd gan yr holl dir lle gellir gosod solar botensial economaidd erbyn diwedd y degawd.
[1] Yn ôl defnydd ynni byd-eang BP yn 2019 oedd 584 Exajoules sef 162 awr Petawatt (PWh) o ynni sylfaenol neu 65 PWh o ynni trydanol pan gaiff ei addasu ar gyfer colledion thermodynamig. Mae un Petawatt yn cyfateb i fil o Terrawat.
[2] Mae cwmni ymgynghori ynni solar Solargis, yn cyfrifo, heb effeithio ar ddinasoedd, tiroedd cnydau, coedwigoedd neu ardaloedd cadwraeth a chymryd cenhedlaeth gyfartalog yn y misoedd heulog lleiaf, y gall technoleg gyfredol ddal lleiafswm o 5,800 PWh y flwyddyn: Potensial pŵer ffotofoltäig byd-eang fesul gwlad, Solargis ar gyfer y Banc y Byd, 2020.
[3] Model adnoddau gwynt byd-eang gwell, NREL, 2016
[4] Costau gwynt a solar o gyfrifiadau BNEF LCOE. Ffigurau cynhyrchu o Adolygiad Ystadegol BP 2020.
[5] Hanes Dau Fater Cyfranddaliadau: Sut mae cynigion ecwiti tanwydd ffosil yn colli miliynau o fuddsoddwyr, Carbon Tracker, Mawrth 2021.
[6] I gael dadansoddiad manylach o gyfraddau twf a chromliniau dysgu, gweler darn diweddar o Ysgol Smith yn Rhydychen: Safbwynt newydd ar ddatgarboneiddio'r system ynni.
